Nieuw box 3-stelsel: slecht doordacht beleid mag geen wet worden

De Tweede Kamer heeft zich onlangs morrend neergelegd bij de plannen voor een nieuw box 3-stelsel dat per 2028 moet ingaan. De boodschap vanuit Den Haag: het huidige systeem is onhoudbaar, er moet iets nieuws komen, en snel ook. Niet omdat het plan zo goed is, maar omdat uitstel de schatkist geld kost.

En precies daar wringt het.

Dit is natuurlijk fundamenteel de verkeerde reden om wetgeving door te drukken. Slecht beleid wordt niet ineens goed beleid omdat het anders “te duur” wordt voor de overheid.

Budgettaire druk is geen inhoudelijk argument

Dat het oude box 3-stelsel juridisch niet houdbaar was, staat buiten kijf. Maar het argument dat een nieuw systeem hoe dan ook ingevoerd moet worden omdat de staat anders miljarden misloopt, is zorgwekkend. Wetgeving hoort gebaseerd te zijn op rechtvaardigheid, uitvoerbaarheid en economische effecten, niet op het dichten van begrotingsgaten.

Misschien is het tijd dat de overheid eerst kritisch kijkt naar zichzelf:

• naar een overheid die blijft uitdijen,
• naar uitvoeringsorganisaties die structureel vastlopen,
• naar kosten die maar blijven oplopen zonder zichtbare efficiëntieverbetering.

Het kan niet zo zijn dat burgers en beleggers telkens de rekening krijgen gepresenteerd omdat hervormen aan de overheidskant “te lastig” is.

Belasten van papieren winst blijft problematisch

Het nieuwe box 3-stelsel gaat uit van belasting over werkelijk rendement. Op zichzelf een begrijpelijke gedachte. Maar in de uitwerking betekent dit dat ook niet-gerealiseerde waardestijgingen worden belast. Je betaalt dus belasting over geld dat je niet hebt ontvangen.

Dat is geen detail, maar een principieel probleem. Het dwingt mensen om liquiditeit te vinden waar die er niet is — of om vermogen af te bouwen puur om belasting te kunnen betalen.

Voor vastgoedbeleggers geldt straks deels een ander regime, maar ook daar blijft de onzekerheid groot. Waarderingen, kosten, heffingsmomenten: het wordt complexer, niet eerlijker.

Extra druk op een al vastgelopen woningmarkt

Wat in het politieke debat structureel onderbelicht blijft, is het effect op de woningmarkt. Hogere lasten en meer onzekerheid voor particuliere verhuurders leiden onvermijdelijk tot verdere uitponding: huurwoningen worden verkocht, vaak aan eigenaar-bewoners.

Dat klinkt sympathiek, maar de realiteit is hard:

• het huurwoningaanbod krimpt verder,
• middenhuur verdwijnt versneld,
• starters en doorstromers krijgen het niet makkelijker, maar juist lastiger.

Beleid dat beleggers structureel wegduwt zonder dat er voldoende nieuwbouw tegenover staat, verergert het probleem dat men zegt te willen oplossen.

Complexiteit als nieuw normaal

Box 3 was ooit “simpel”. Dat tijdperk is definitief voorbij. Het nieuwe stelsel betekent:

• meer administratie,
• meer onzekerheid,
• meer kans op conflicten met de Belastingdienst.

En dat alles terwijl zelfs de uitvoerbaarheid door de Belastingdienst nog verre van zeker is.

Onze conclusie

Het nieuwe box 3-stelsel voelt als een haastige politieke compromisoplossing, ingegeven door budgettaire druk in plaats van visie. Het risico is groot dat we over een paar jaar opnieuw moeten constateren dat dit systeem niet werkt — maar dan zijn de gevolgen voor vermogen, vertrouwen en woningmarkt al aangericht.

Wij blijven pleiten voor realistisch, doordacht beleid dat rekening houdt met de praktijk. En zolang die praktijk verandert, helpen wij onze klanten vooruit te kijken, keuzes te onderbouwen en niet te varen op politieke aannames. Wil je weten wat deze ontwikkelingen concreet betekenen voor jouw woning, verhuurplannen of vermogensopbouw? Dan kijken we daar graag samen nuchter en kritisch naar.